Ontslag op staande voet: Wat nu?

Heeft jouw werkgever je op staande voet ontslagen? Dan is dat een enorme schok. In één klap ben je je baan, je inkomen en mogelijk je recht op en een WW-uitkering kwijt. Het roept direct allerlei vragen op: "Wat kan ik nu doen?" "Wat zijn mijn rechten?" "En was dit ontslag eigenlijk wel terecht?"

Wat veel mensen niet weten, is dat ontslag op staande voet aan zeer strenge voorwaarden moet voldoen. Er bestaat daarom een reële kans dat jouw ontslag op staande voet onterecht is. In dit blog leggen we stap voor stap uit wat ontslag op staande voet inhoudt, wanneer het geldig is en wat je kunt doen als je het er niet mee eens bent.

In dit blog bespreken we de volgende onderwerpen:

Wat is ontslag op staande voet?
Wanneer is ontslag op staande voet geldig?
Wat zijn de gevolgen van ontslag op staande voet?
Welke rechten heb je na ontslag op staande voet?
Wat moet je doen bij ontslag op staande voet?
Financiële vergoeding bij onterecht ontslag op staande voet
Kan je zelf op staande voet ontslag nemen?

Wat is ontslag op staande voet?

Ontslag op staande voet betekent dat je per direct je baan kwijt bent vanwege een ernstige fout of een dringende reden. Je werkgever hoeft geen opzegtermijn te hanteren en mag je loon onmiddellijk stopzetten. Je bent dus van het ene op het andere moment werkloos.

Je werkgever hoeft hiervoor niet eerst naar de kantonrechter. Het ontslag wordt niet vooraf getoetst en de werkgever hoeft niet na te gaan of herplaatsing binnen het bedrijf mogelijk is. Ook normale ontslagverboden, zoals ontslag tijdens een zwangerschap of tijdens de eerste twee jaar van ziekte, gelden niet meer bij ontslag op staande voet.

Wanneer is ontslag op staande voet geldig?

Omdat de gevolgen van ontslag op staande voet zo groot zijn, mag een werkgever je niet zomaar op staande voet ontslaan. Er gelden strikte voorwaarden. Ontbreekt één van deze? Dan is het ontslag vaak onterecht en kan het succesvol worden aangevochten.

1. Er moet sprake zijn van een dringende reden

Er moet sprake zijn van zeer ernstig verwijtbaar gedrag. Je kunt pas spreken van een dringende reden als jouw werkgever het arbeidscontract daardoor niet meer kan laten voortbestaan. Voorbeelden van dringende redenen zijn:

Diefstal of fraude.
Mishandeling of het gebruik van geweld op de werkvloer.
Grove belediging of seksuele intimidatie.
Werkweigering zonder goede reden.
Schending van de geheimhoudingsplicht.
Ernstige onbekwaamheid om het werk uit te voeren waarvoor je bent aangenomen.
Alcohol- of drugsgebruik tijdens werktijd.

Soms is het discutabel of er werkelijk sprake is van een dringende reden. Het is een breed begrip en vaak afhankelijk van de omstandigheden.

2. Het ontslag moet direct worden gegeven

Het ontslag moet direct worden gegeven nadat de werkgever op de hoogte is van de feiten. Onnodig uitstel is niet toegestaan. Is er geen of weinig onderzoek nodig? Dan moet het ontslag op staande voet zo snel mogelijk worden gegeven. In sommige gevallen, bijvoorbeeld bij diefstal, kan een werkgever je eerst op non-actief zetten terwijl de feiten worden uitgezocht.

3. De reden moet direct en duidelijk worden meegedeeld

Je werkgever moet jou direct en persoonlijk vertellen dat je op staande voet bent ontslagen en waarom. De reden moet concreet zijn. Je werkgever mag niet aangeven hier later op terug te komen.

4. De werkgever moet bewijs hebben

Naast bovenstaande drie voorwaarden is de werkgever ook verplicht de dringende reden te kunnen bewijzen. Heeft je werkgever geen hard bewijs voor de reden van het ontslag? Dan is de kans groot dat het ontslag op staande voet onterecht is.

Wat zijn de gevolgen van ontslag op staande voet?

Ontslag op staande voet heeft grote gevolgen. Word je vanwege een geldige reden op staande voet ontslagen? Dan wordt je arbeidscontract per direct ontbonden, mag je niet meer op je werk verschijnen en ontvang je geen salaris mee. Ontslag op staande voet heeft echter nog meer gevolgen:

Geen recht op WW-uitkering

Je hebt geen recht op een WW-uitkering omdat je verwijtbaar werkloos bent. Je kunt mogelijk nog wel aanspraak maken op een bijstandsuitkering van de gemeente waar je woonachtig bent.

In uitzonderlijke gevallen kun je je WW-uitkering toch behouden. Dit geldt onder meer wanneer je misdragingen hebt begaan die je niet direct te verwijten zijn, zoals bij een alcohol- of drugsverslaving. Verslavingen worden namelijk als een ziekte gezien.

Geen recht op transitievergoeding

Je hebt geen recht op transitievergoeding. Wanneer er sprake is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van jouw kant, hetgeen vaak het geval is bij ontslag op staande voet, hoeft jouw werkgever je geen transitievergoeding te betalen.

Mogelijke vergoeding aan je werkgever

Is er sprake van opzet of schuld? Dan kan het zomaar zijn dat jij jouw werkgever een vergoeding moet betalen. Heb je een vast contract of een tijdelijk contract dat tussentijds kan worden opgezegd? Dan moet je denken aan een vergoeding die gelijk is aan het loon dat jij zou hebben ontvangen over de geldende opzegtermijn.

Heb je een tijdelijk contract dat niet tussentijds opzegbaar is, dan is de vergoeding gelijk aan het loon dat je zou hebben ontvangen als het tijdelijke contract van rechtswege zou zijn geëindigd.

Gevolgen voor je reputatie

Ontslag op staande voet kan ook gevolgen hebben voor je reputatie. Dit kan het soms moeilijker maken om een nieuwe baan te vinden. Schaam je echter niet. Er valt vaak meer te redden dan je in eerste instantie denkt.

Welke rechten heb je na ontslag op staande voet?

Bij ontslag op staande voet heb je als werknemer belangrijke rechten. Je mag altijd jouw kant van het verhaal geven en bezwaar maken tegen het ontslag. Verder heb je het recht om juridische hulp in te schakelen en indien nodig naar de kantonrechter te stappen om het ontslag te laten toetsen. Blijkt het ontslag onterecht? Dan kun je eisen dat het ontslag wordt vernietigd en kun je loon, een transitievergoeding en som een billijke vergoeding claimen.

Let op:Binnen twee maanden na het ontslag moet een verzoekschrift bij de rechtbank worden ingediend. Dit is een harde termijn. Ben je te laat, zelfs maar één dag, dan verlies je al je rechten. Wacht daarom niet te lang met het zoeken van hulp.

Wat moet je doen bij ontslag op staande voet?

Ben je op staande voet ontslagen? Dan is het begrijpelijk dat je even niet weet wat je moet doen. Toch is het belangrijk om snel te handelen, er bestaat namelijk een kans dat het ontslag op staande voet onterecht is. Hieronder vind je een concreet stappenplan.

Stap 1: Blijf rustig en onderteken niets

Je werkgever kan je vragen om een document te ondertekenen, zoals een beëindigingsovereenkomst of een verklaring van geen bezwaar. Doe dit niet. Je loopt het risico je rechten te verspelen als je ergens mee akkoord gaat. Vraag eerst of je een kopie kunt krijgen van het document en raadpleeg een jurist.

Stap 2: Vraag om een schriftelijke bevestiging

Laat je werkgever de treden van het ontslag schriftelijk bevestigen. Zo heb je zwart op wit wat de opgegeven reden is en kun je dit later beoordelen.

Stap 3: Controleer of je een grondige reden hebt om het ontslag op staande voet aan te vechten

Grondige redenen om ontslag op staande voet aan te vechten zijn:

Ontbreken van een dringende reden.
Er zit een aanzienlijke vertraging tussen het moment van de overtreding en het moment van ontslag.
Het ontslag moet proportioneel zijn aan de reden.
Je werkgever volgt de vereiste procedures niet.
Het ontslag op staande voet is gebaseerd op een discriminerende reden.

Stap 4: Laat je werkgever weten dat je het er niet mee eens bent

Denk je dat jouw ontslag op staande voet onterecht is? Of weet je dit zelfs zeker? Geef dan mondeling aan dat je het niet eens bent met het ontslag en schrijf daarna een aangetekende protestbrief. Geef in deze brief aan dat je beschikbaar bent voor werk en dat je aanspraak maakt op loon doorbetaling. Je werkgever is namelijk verplicht je salaris door te betalen bij onterecht ontslag op staande voet.

Stap 5: Schakel zo snel mogelijk juridische hulp in

Heb je een rechtsbijstandverzekering of ben je lid van een vakbond? Vraag hen dan om advies.

Stap 6: Let op dat je binnen twee maanden na ontslag een verzoekschrift bij de rechter hebt ingediend om het ontslag ongedaan te maken.

Je kunt de rechter ook verzoeken een financiële vergoeding toe te kennen bij acceptatie van het onterecht gebleken ontslag op staande voet. Na die twee maanden heb je geen juridische mogelijkheden meer en staat je ontslag vast.

Heb jij geen grondige reden om je ontslag aan te vechten? Lees dan: Kan je ontslagen worden met een vast contract?

Financiële vergoeding bij onterecht ontslag op staande voet

Als het ontslag op staande voet onterecht is en je wilt niet meer terugkeren naar je werkgever, heb je recht op een transitievergoeding. Het is daarnaast zeer aannemelijk dat jouw werkgever naast de transitievergoeding nog een extra vergoeding moet betalen. Dit wordt ook wel de billijke vergoeding genoemd.

Er is geen formule waarmee de billijke vergoeding kan worden vastgesteld. De rechter kijkt naar alle specifieke omstandigheden in jouw zaak en aan de hand van zijn beoordeling wordt de hoogte van deze extra vergoeding bepaald. Tot slot zal jouw werkgever ook nog een schadevergoeding moeten betalen voor het feit dat hij de arbeidsovereenkomst heeft opgezegd zonder rekening te houden met een opzegtermijn.

Kan je zelf op staande voet ontslag nemen?

Ja, dat kan. Als werknemer kun je ook zelf op staande voet ontslag nemen. Dit is alleen mogelijk als er sprake is van een dringende reden aan de kant van de werkgever. Denk aan ernstige situaties zoals het niet betalen van het loon, grove belediging of een onveilige werkomgeving.

Net als bij ontslag door de werkgever gelden hier ook strikte voorwaarden: de reden moet dringend zijn, je moet onverwijld ontslag nemen en de reden moet direct worden meegedeeld. Doe je dit niet op de juiste manier? Dan kun je aansprakelijk worden gesteld voor de schade die de werkgever daardoor lijdt. Laat je daarom altijd adviseren voordat je deze stap zet.

Wat nu? Op zoek naar een nieuwe baan

Ben je op staande voet ontslagen en wil je zo snel mogelijk op zoek naar een nieuwe start? Bij CareerAdvisor begeleiden we je van het verwerken van je ontslag tot het vinden van een nieuwe baan die écht bij je past tijdens een outplacementtraject Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Download dan onze gratis outplacement brochure.