Omgaan met ontslag: 9 tips

Heb je onverwacht ontslag gekregen of heb je zelf spontaan je baan opgezegd? Dan gaat er vast van alles door je heen. "Hoe moet ik nu verder? Waar vind ik snel ander werk?" Dit zijn logische vragen die als eerste bij je opkomen. Maar eigenlijk sla je dan een gedeelte van het proces over. Voordat je verder kunt, is het namelijk belangrijk om eerst te leren omgaan met je ontslag. Hoe je dit doet? Dat leggen we je uit in dit blog.

In dit blog:

Emoties bij ontslag zijn niet raar
Ontslag en rouw: de vijf fases van ontslagverwerking
Hoe lang duurt de verwerking van ontslag?
9 tips die jou helpen je ontslag te accepteren
Praktische vervolgstappen na je ontslag

Emoties bij ontslag zijn niet raar

Iedere werknemer die ooit ontslagen is, of zelf ontslag heeft genomen, zal het herkennen. Je bent boos, verdrietig, teleurgesteld, angstig of juist blij omdat je ‘verlost’ bent van die vervelende baan. Laat die emoties bij jezelf vooral toe! Het heeft geen zin ze weg te stoppen of op te kroppen, want dan komen ze later dubbel en dwars terug.

Ontslag wordt door sommige mensen zelfs ervaren als een rouwproces. Uit onderzoek van de Universiteit van Utrecht blijkt dat ongeveer 18% van de ontslagen mensen serieuze rouwklachten ervaart. Niet zo gek als je bedenkt dat we ruim één derde van ons volwassen leven doorbrengen op het werk en het daarmee een belangrijk onderdeel van on leven vormt. Als dat ineens wegvalt, kun je je verdoofd, boos, verdrietig, angstig en verloren voelen. Emoties die ook terug te zien zijn bij rouw.

Ontslag en rouw: de vijf fases van ontslagverwerking

Het verliezen van een baan is niet niks. Daarom beginnen wij onze outplacementtrajecten altijd met de rouwverwerkingscurve van Kübler-Ross. Deze geeft een indicatie van hoe het rouwproces verloopt en welke emoties erbij kunnen komen kijken. Op die manier maken we een inschatting van waar jij staat in het accepteren en verwerken van jouw ontslag. Heb jij je ontslag nog niet geaccepteerd of verwerkt? Dan gaan we daar eerst mee aan de slag voordat we met de rest van het traject verdergaan.

Hoewel iedereen de rouwcurve op hun eigen manier doorleeft, zijn er vijf stadia te herkennen tijdens het verwerkingsproces. Deze zien we ook terug bij ontslag.

Fase 1: Schock en ontkenning

Tijdens deze fase voel je je verrast en onzeker over je toekomst. Je kunt niet begrijpen waarom je bent ontslagen. Je was er altijd voor de organisatie. Je was loyaal en voelde je verantwoordelijk. Je voelt je in de steek gelaten. Het kan gewoon niet waar zijn?! In deze fase wil je de realiteit liever niet onder ogen zien.

Fase 2: Boosheid

Je bent boos op de organisatie en je leidinggevende. "Waarom hebben ze het zover laten komen?" "Waarom op deze manier?" Je kunt ook boos zijn op jezelf. Boosheid is belangrijk bij het verwerken van je ontslag. Het is oké om boos te zijn. Het is een emotie die eruit moet en die je niet moet ontkennen. Zorg ervoor dat je je boze gevoelens kunt uiten bij mensen die je vertrouwt.

Fase 3: Onderhandelen

In deze fase ga je in onderhandeling met je werkgever. Als jij je baan niet terug kunt krijgen, dan maar een financiële vergoeding eisen of het ontslag aanvechten bij de kantonrechter. Houd er wel rekening mee dat er een kans bestaat dat je het gewenste resultaat niet behaalt. Zeker als je vanuit boosheid handelt, kan het resultaat nog meer boosheid en verdriet opleveren.

Fase 4: Depressie

Je zit in een diep gat en weet niet meer wat je moet doen. Je kunt het gevoel hebben de weg kwijt te zijn en je dagelijkse routine verloren te hebben. Je hebt weinig energie en een gevoel van leegte. Je bent somber, onzeker en voelt je gestrest. Ook deze gevoelens zijn belangrijk voor je verwerkingsproces. Het is wel belangrijk dat deze gevoelens niet te lang duren en je belemmeren in het dagelijks leven. Is dat wel het geval? Maak het dan bespreekbaar en zoek passende hulp.

Fase 5: Acceptatie

Dan komt de dag van aanvaarding. Je kunt accepteren wat er is gebeurd en neemt de schade op. Je emoties vliegen minder heen en weer en je ziet weer lichtpuntjes. Je merkt dat je weer zin krijgt om wat te doen en pakt de draad weer op.

Hoe lang duurt de verwerking van ontslag?

Hoe lang de ontslagverwerking duurt, verschilt per persoon. Ieder mens is immers uniek en elke ontslagsituatie anders. Als je zelf spontaan ontslag neemt, heb je zelf de stap gezet. Zelfs dan kan het zijn dat het eigenlijk onverwachts voelt en was je er niet of nauwelijks op voorbereid.

Krijg je ontslag? En zag je dat totaal niet aankomen? Dan kan het zijn dat je eerst in een soort 'shock' verkeert. Je kunt niet geloven dat jou dit overkomt. Hoeveel tijd er verstrijkt tussen de dag van je ontslag en het verwerken en accepteren ervan, is niet van tevoren te zeggen. Het duurt zo lang als jij nodig hebt.

9 tips die jou helpen je ontslag te accepteren

Uiteraard zijn er meerdere dingen die je kunt doen bij het omgaan met je ontslag en om weer vooruit te kijken. Hieronder lees je de tips die je daarbij kunnen helpen.

1. Geef jezelf tijd

Je baan verliezen of zelf opzeggen is niet niks. Het is je vertrouwde omgeving waar je meestal veel tijd doorbrengt. Je bent gewend aan je werkplek, weet wat je elke dag moet doen en je kent je collega’s. Al die zekerheden raak je kwijt. Of je er nu wel of niet zelf voor gekozen hebt, dat idee moet even indalen. Je moet eerst leren omgaan met je ontslag.

2. Jezelf alles verwijten heeft geen zin

“Hoe kon ik zo stom zijn om zélf ontslag te nemen? Nu heb ik geen werk meer!” Probeer niet in de paniekstand te schieten. Je hebt niet voor niets dat besluit genomen. Je voelt nu misschien angst of onzekerheid, want je weet even niet hoe je verder moet. Je ontslag verwerken betekent ook: realistisch nadenken. Met zelfverwijt schiet je niets op.

"Waarom ik? Wat heb ik fout gedaan? Ik werkte er al zó lang en kreeg alleen maar positieve beoordelingen”. Het klinkt logisch dat je jezelf dit afvraagt. Maar vooral bij een reorganisatie of inkrimping is een ontslag niet persoonlijk. Als jouw functie vervalt, vanwege bedrijfseconomische redenen of doordat er bijvoorbeeld meer taken geautomatiseerd zijn, heeft je ontslag niets met jouw functioneren te maken. Je wordt dan simpelweg boventallig verklaard.

3. Sluit jezelf niet af

Vooral als je ontslag onverwacht is, wil je jezelf misschien het liefst een tijdje terugtrekken en niet te veel mensen zien of spreken. Begrijpelijk, maar niet zo goed voor je.

Hoe boos, verdrietig of teleurgesteld je ook bent, sluit jezelf niet af voor de mensen in je directe omgeving. Praten over je emoties bij ontslag is belangrijk. Laat maar zien en horen wat het ontslag met je doet en waar je bang voor bent. Je familie of vrienden kunnen je steunen en helpen de situatie te relativeren. Aarzel ook niet om psychologische hulp te vragen bij een professionele coach, therapeut of (ontslag) psycholoog als dat nodig is.

4. Doe iets wat je leuk vindt

Omgaan met ontslag vergt nogal wat energie. Je voelt je onzeker en piekeren ligt op de loer. Zorg daarom voor de nodige ontspanning en doe iets waar je weer energie van krijgt. Ga met je hond naar het strand en maak daar een heerlijke wandeling of pak je fiets eens uit de schuur. Wat je ook doet, probeer er echt van te genieten. Des te meer energie en positiviteit je daarna voelt.

5. Denk aan je gezondheid

Als je (werk)structuur wegvalt, ben je misschien geneigd om ook andere dingen wat minder gestructureerd te doen, zoals slapen en eten. Ga zoveel mogelijk op dezelfde tijd naar bed en sta ook op de normale tijd op. Eet zo gebalanceerd mogelijk en vergeet je portie broodnodige beweging niet. Lichaamsbeweging is een waardevol tegengif tegen stress.

6. Vraag niet te veel van jezelf

Voel wat goed is voor jou en volg dat gevoel. Probeer positief te blijven en accepteer de verschillende fases van het verwerkingsproces. Weet dat je er uiteindelijk weer uitkomt. Probeer het ontslag te zien als een kans om te veranderen en de dingen te gaan doen die je echt wilde doen.

7. Doe een stapje terug

Ben jij iemand die heel onrustig wordt van het idee om zonder werk te zitten en wil je direct weer aan de slag? Sta dan eerst eens even stil. Ga voor jezelf eens na welke baan je achter je laat. Had je het echt zo naar je zin? En kwam dat door het werk wat je deed, of door je gezellige collega’s? Keek je stiekem wel eens naar andere vacatures? Allemaal vragen waar je nu over kunt nadenken. Het beantwoorden ervan helpt je om je ontslag te accepteren.

8. Neem op een goede manier afscheid

Hoe je vertrekt, wordt onthouden. Neem op een goede manier afscheid van je collega's en leidinggevende. Ga bijvoorbeeld nog even samen borrelen of neem een afscheidscadeau mee op je laatste dag. Dit is niet alleen een afsluiting voor jou, maar het houdt ook je netwerk intact voor de toekomst.

Zijn de relaties te verstoord bij je oude werkgever? Dan zijn er andere manieren die kunnen helpen. Wijzig je LinkedIn profiel, verbrand oude visitekaartjes of bedenk een andere manier om gevoelsmatig afscheid te nemen.

9. Kijk weer vooruit

Een ontslag is niet altijd alleen iets negatiefs. Voor sommigen pakt het zelfs goed uit. Gebruik de tijd die je nu hebt om voor jezelf eens op een rijtje te zetten wat je zou willen. Vond je je werk leuk en wil je weer een soortgelijke functie bij een ander bedrijf? Of droom je allang van iets heel anders? Misschien had je dit duwtje wel nodig om over die denkbeeldige drempel te stappen!

Praktische vervolgstappen na je ontslag

Naast de emotionele verwerking, is het ook belangrijk om je praktische situatie helder te krijgen. Dit zijn vervolgstappen die je kunt zetten zodra je hier klaar voor bent.

Ken je rechten: Wat zijn je rechten na ontslag? Heb je recht op een ontslagvergoeding of een WW-uitkering? Het is goed om dit vroeg in kaart te brengen, zodat je weet waar je aan toe bent.
Breng je financiële situatie in kaart: Wat zijn je vaste lasten en hoelang kun je daaraan voldoen zonder inkomen? Door je financiële situatie helder te hebben, voel je je minder onzeker over de periode die voor je ligt.
Bouw aan je netwerk en verzamel referenties: Vernieuw je LinkedIn en neem contact op met voormalige collega's. Vraag ook om referenties. Een sterk netwerk vergroot je kansen op een nieuwe baan aanzienlijk.
Volg een outplacementtraject: Een outplacementtraject is begeleiding bij het vinden van een nieuwe baan of het opstarten van een zelfstandige onderneming.

De weg ligt open: jij bepaalt de vervolgstappen en het tempo

Niemand kan voor jou bepalen welke weg je moet bewandelen. Jij bent degene die aan het stuur zit (of de wandelschoenen aan hebt). Als je jezelf toestaat de tijd te nemen om, letterlijk en figuurlijk, eerst afscheid te nemen van je oude baan, ligt de weg weer open voor iets nieuws.

We leven in een tijd dat er ontzettend veel vacatures zijn en veel bedrijven ‘schreeuwen’ om personeel. Wees dus niet te bang dat je geen ander werk zult vinden. Alles is mogelijk, zolang je er zelf maar in gelooft.

Bij CareerAdvisor begeleiden we je van het verwerken van jouw ontslag tot het vinden van een nieuwe baan die écht bij jou past. Hierbij beginnen we altijd bij het begin: jouw situatie en hoe jij je voelt. Benieuwd wat wij voor jou kunnen betekenen? Download dan vrijblijvend onze outplacement brochure.